Theo một nghĩa nào đó, mỗi nhà văn lớn đều là một nhà tư tưởng. Nhà văn thể hiện tư tưởng của mình hoặc một cách trực tiếp thông qua các tiểu luận, các bài phát biểu... hoặc một cách gián tiếp (và thông thường là gián tiếp) bằng các hình tượng văn học. Độc giả Việt Nam đã rất quen với cái tên Lev Tolstoi - nhà văn Nga vĩ đại mà tư tưởng của ông đã được thể hiện gián tiếp thông qua một số kiệt tác như Chiến tranh và hòa bình, Anna Katenina, Phục sinh... Nhưng ít ai biết rằng, những tư tưởng của Lev Tolstoi còn được thể hiện một cách trực tiếp và sinh động với khối lượng đồ sộ các tác phẩm nghi luận và thư từ của ông, mà cho đến nay dường như vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ.
Nhân ki niệm 100 năm ngày mất Lev Tolstoi, Nhà xuất bản Tri thức trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc kho tư liệu, do một số điều kiện lịch sử, đã gần như bị lãng quên ấy (ít ra là ở Việt Nam) của Lev Tolstoi dưới sự tuyển chọn, dịch và giới thiệu của dịch giả Phạm Vĩnh Cư và các cộng sự. Để có được cuốn sách mà độc giả đang cầm trong tay, đích thân dịch giả Phạm Vinh Cư đã sang Nga tìm tư liệu và tổ chức, điều phối công việc dịch thuật và chú giải.
Trong khả năng cho phép, cuốn sách này chỉ tập trung công bố các tác phẩm nghị luận của Tolstoi về tôn giáo, đạo đức, giáo dục và khoa học... Còn các tác phẩm nghị luận văn học của ông, chúng tôi xin phép được công bố vào một dịp khác.
Bản dịch sang tiếng Việt các tư liệu tiếng Nga được tuyển chọn đưa vào cuốn sách này đã trung thành hầu như tuyệt đối với ý tưởng và văn phong của Tolstoi. Chấp nhận hay bác bỏ từng ý kiến riêng của Tolstoi là sự lựa chọn của mỗi độc giả. Chúng tôi chi xin lưu ý các bạn đọc rằng, đã có một triết gia Nga đương đại khẳng định:
loài người còn phải lớn lên hơn nữa thì mới thực sự hiểu được Tolstoi.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn bà Nguyễn Bích Tuyên (Chủ tịch HĐQT Cty Tư vấn - Dịch vụ và Phát triển CN Tài nguyên Môi trường) đã hỗ trợ một phần về tài chính cho việc xuất bản ấn phẩm này!
Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!
Nhà xuất bản Tri thức
Lời nhà xuất bản
“Hành trình tư tưởng của Tolstoi nhìn từ hôm nay”
Phần I: TÁC PHẨM
Về giáo dục quốc dân
Về giáo dục và đào tạo
Tự bạch
Tín ngưỡng cùa tôi
Lời bạt cho Bản sonata Kreutzer
Về cuộc sống
Yêu lao động, hay là thắng lợi cúa nhà nông
Vương quốc của Thiên Chúa ở trong ta
Tôn giáo và đạo đức
Vô vi
Nhân hội nghị về hòa bình
Hai cuộc chiến
Lời tựa cho bài viết của Edward Carpenter "Khoa học ngày nay"
Chủ nghĩa ái quốc và chính phủ
Đừng giết người
Trá lời quyết định của thánh vụ viện ngày 20-22 tháng hai
và những thư nhận được nhân cơ hội này
Tôn giáo là gì và bản chất của nó ở đâu?
Về khoan dung tín ngưỡng
Lời tựa cho tiểu sử Anh ngữ của Garrison do V.G. Chertkov và F. Holla biên soạn
Gửi nhân dân lao động
Gửi các nhà hoạt động chính trị
“Hãy tỉnh ngộ"
Chung cục một thời đại
Lời kêu gọi những người Nga
Về ý nghĩa của cách mạng Nga
Thư gửi một người Trung Quốc
Thư gửi một người Ấn Độ
Phúc đáp một phụ nữ Ba Lan
Gửi đạt hội Slave ở Sofia
Tham luận chuẩn bị cho Đại hội hòa bình tại Stokholm
Bàn thêm về khoa học
Bàn về giáo dục
Bước ngoặt không thể tránh khỏi
Chi một giới luật
Về chủ nghĩa xã hội
[Bài nói đã ghi âm]
Chuyện trò với thiếu nhi về những vấn đề đạo đức
Hãy tin mình
T ự nhủ
Đường sống
Phần II: THƯ TỪ
Thư của Tolstoi
Tolstoi với I.S.Turgenev
Tolstoi với Vladimir Soloviev
Tolstoi với Romain Rolland
Tolstoi với Bernard Shaw
Tolstoi với M. Gandhi
Tolstoi với Adin Ballou và Lewis G. Wilson
Tolstoi với một viên chức Mỹ
Tolstoi với hai nữ sinh da màu
Chú thích
Tên riêng và từ đặc biệt
Bảng tra cứu vấn đề
Bảng tra tên riêng